Slaapregressie 18 maanden: signalen, duur en wat helpt

De slaapregressie van 18 maanden is een periode van meestal 2 tot 6 weken, ergens tussen 17 en 19 maanden, waarin je dreumes die net zo lekker sliep ineens niet meer naar bed wil, het dutje weigert en 's nachts weer wakker wordt. Het verschil met eerdere regressies: je kind heeft nu een eigen wil en beseft dat het kan kiezen, en slapen is een van de eerste dingen die het weigert. Normaal slaapt een kind van 18 maanden zo'n 11 uur 's nachts plus een middagdutje van 2 tot 2,5 uur, en dat ritme komt na deze weken gewoon terug.

In het kort

Signalen van de slaapregressie bij 18 maanden

• Naar bed gaan wordt een strijd: huilen, "nee", uit bed klimmen of eindeloos rekken.
• Het middagdutje wordt geweigerd of duurt ineens maar een uur.
• 's Nachts weer wakker, soms lang, en dan alleen rustig als jij erbij bent.
• Slechter humeur overdag, driftbuitjes, meer aan je hangen.
• Anders eten dan normaal: weinig aan tafel, veel tussendoor.

Zie je dit al rond 17 maanden of pas rond 19 maanden? Het is dezelfde regressie; het moment verschilt per kind.

Waarom slaapt je kind van 18 maanden ineens slecht?

Rond 18 maanden gebeurt er ontzettend veel tegelijk. Je kind leert zelf eten en drinken, zegt steeds meer woordjes en verstaat bijna alles. Belangrijker nog: het beseft dat het een keuze heeft. Het kan "nee" zeggen, en doet dat ook, het liefst bij precies die dingen die jij belangrijk vindt. Daarnaast ziet, hoort en voelt je kind meer dan ooit, wil het alles zelf doen en tegelijk niet zonder jou zijn. Rond 75 weken zit bovendien de laatste van de bekende sprongen uit Oei, ik groei!.

Ook lichamelijk speelt er iets: rond deze leeftijd komen vaak de kiezen door. Die geven prikkelbaarheid, kwijlen en slechter slapen, al horen hoge koorts en diarree er niet bij (Massignan et al., 2016). Sommige kinderen maken nu pas de overgang van 2 naar 1 slaapje, wat de dag ook rommeliger maakt.

Kind van 18 maanden wil niet slapen: strijd of echt niet moe?

Dit is de kernvraag bij deze regressie. Een kind van 18 maanden zegt stellig dat het niet moe is, maar het lichaam zegt vaak iets anders. Kijk naar het gedrag, niet naar de woorden:

• Wel moe, maar weigert: wrijft in de ogen, gaapt, wordt druk en klunzig, valt om 17.00 uur in slaap op de bank of in de auto. Dan is het een strijd om de grens, niet om de slaap. Houd vast aan bedtijd.
• Echt niet moe: vrolijk in bed, kletst en zingt, valt pas na een uur in slaap en wordt niet chagrijnig wakker. Dan is bedtijd waarschijnlijk te vroeg of het dutje te lang of te laat. Schuif bedtijd een kwartier op of maak het dutje eerder wakker.

Waarom kinderen op deze leeftijd niet willen slapen, en wat je per situatie doet, staat uitgebreider in peuter wil niet slapen.

Slaapschema 18 maanden: hoeveel slaap en welke wakkertijd

Een kind van 1 tot 2 jaar heeft 11 tot 14 uur slaap per etmaal nodig (Paruthi et al., 2016). Bij 17 en 18 maanden ziet dat er meestal zo uit:

Een voorbeelddag: wakker om 07.00 uur, middagdutje van 12.30 tot 14.30 uur, ritueel om 18.45 uur, bedtijd 19.15 uur. Was het dutje kort, dan gaat je kind om 18.30 uur naar bed. Het volledige schema staat in slaapschema dreumes 18 maanden, en alle wakkertijden per leeftijd vind je in wakkertijden dreumes en peuter.

Hoe lang duurt de slaapregressie van 18 maanden?

Zoals bij elke regressie is het voorbij als je kind de nieuwe vaardigheden beter beheerst en weer ruimte heeft voor gewoon eten en slapen. In mijn praktijk duurt dat 2 tot 4 weken, soms 6. Duurt het langer, dan is er vaak iets anders aan de hand: een ritme dat niet meer klopt, een gewoonte die in de regressie is ontstaan (elke nacht bij jullie in bed), of iets lichamelijks. Kijk dan eerst naar het schema en overleg zo nodig met het consultatiebureau.

Na deze regressie volgt meestal een rustige periode, tot die van 2 jaar. Lees alvast slaapregressie 2 jaar, of kijk terug naar slaapregressie 15 maanden.

Wat helpt tijdens de slaapregressie van 18 maanden? Stappenplan

1. Besef dat het tijdelijk is. Het lijkt nu een drama, maar over een paar weken vindt je kind slapen meestal weer prima. Dat besef helpt je om rustig te blijven.
2. Maak afspraken met je partner. Bespreek vooraf wat jullie doen als je kind niet wil: hoe vaak je terug gaat, wat je zegt, of je kind even uit bed mag. Kies iets wat voor jullie allebei goed voelt en doe het allebei hetzelfde. Zodra je kind merkt dat het na een tijdje gezellig naar beneden mag, gaat het dat elke avond proberen.
3. Blijf consequent, zonder drama. Je kind test grenzen; dat is gezond. Houd het ritme vast, maar maak van een mislukt dutje geen strijd. Een kort dutje op de bank is dan prima, als je kind daarna maar eerder naar bed gaat.
4. Geef kleine keuzes binnen het ritueel. De rode of de blauwe pyjama, twee boekjes kiezen, zelf het lampje uitdoen. Je kind voelt zich gehoord en het ritueel blijft hetzelfde.
5. Houd elke avond hetzelfde ritueel van 20 tot 30 minuten. Een vast avondritueel zorgt voor sneller inslapen en minder wakker worden (Mindell et al., 2009).
6. Bewaak het dutje. Wil je kind echt niet slapen en heeft het het wel nodig? Een autoritje of een rondje met de wagen doet vaak wonderen. Beter onderweg slapen dan helemaal niet. Meer hierover in dutjes training.
7. Bouw rustig af wat je niet wilt houden. Ben je in deze weken elke nacht bij je kind gaan liggen, bouw dat dan geleidelijk af zodra de rust terug is. Geleidelijk afbouwen en bedtijd iets uitstellen leiden tot sneller inslapen, zonder verhoogde stress bij het kind en zonder gevolgen voor de hechting (Gradisar et al., 2016). Een rustig, herkenbaar slaapgeluid zoals white noise kan daarbij helpen om huisgeluiden te dempen.

Wat als je kind van 18 maanden juist heel veel slaapt?

Ook dat hoor ik regelmatig: een dreumes van 18 tot 20 maanden die ineens 3 uur overdag slaapt en 's avonds om 18.00 uur op is. Na een drukke periode, een verkoudheid of een groeispurt is dat normaal en trekt het binnen een of twee weken bij. Blijft je kind wekenlang ver boven de 14 uur zitten en is het ook wakker sloom, of eet het slecht, overleg dan met het consultatiebureau.

Wanneer naar de huisarts of het consultatiebureau

Bel bij koorts, oorpijn of aan de oortjes trekken, elke nacht snurken of ademen met open mond, slecht eten of drinken, of als het slechte slapen langer dan 6 weken aanhoudt zonder duidelijke reden. Het consultatiebureau werkt met de JGZ-richtlijn Gezonde slaap en kan met je meekijken naar het ritme en de aanpak bij bedtijd.

Verder lezen

• Slaapschema dreumes 18 maanden + voorbeeldschema
• Wakkertijden dreumes en peuter van 12 tot 36 maanden
• Slaapregressie 2 jaar
• Slaapregressie 15 maanden
• Peuter wil niet slapen: oorzaken per leeftijd en een rustige aanpak
• Dutjes training: zo bouw je goede dutjes op

Bronnen

• Paruthi S. et al. (2016), Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations, American Academy of Sleep Medicine, Journal of Clinical Sleep Medicine 12(6)
• Mindell J.A. et al. (2009), A nightly bedtime routine: impact on sleep in young children and maternal mood, Sleep 32(5)
• Gradisar M. et al. (2016), Behavioral Interventions for Infant Sleep Problems: A Randomized Controlled Trial, Pediatrics 137(6)
• Massignan C. et al. (2016), Signs and Symptoms of Primary Tooth Eruption: A Meta-analysis, Pediatrics 137(3)
• Van de Rijt H. & Plooij F., Oei, ik groei! (de bekende sprongen)
• NCJ (2017), JGZ-richtlijn Gezonde slaap en slaapproblemen bij kinderen, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid

Geschreven door Josanne Verhoof, pedagoog en babyslaapcoach (Villa Bimbi), slaapbegeleiding voor kinderen van 0 tot 5 jaar.